banner78

Etkili Aile İçi iletişim ve Anne Baba Tutumları | Alper Kama’nın Kaleminden

banner93
02 Ocak 2021 Cumartesi 18:35
Etkili Aile İçi iletişim ve Anne Baba Tutumları | Alper Kama’nın Kaleminden
banner53

İletişim; dil kullanılarak ya da kullanılmaksızın insanlar arasındaki duyguların, düşünceleri ve yaşantıların ifade edilme yöntemidir. İletişim için iki birim arasında söz, jest, mimik vb. mesaj alışverişi gerekir. İletişimin;

%10’unun Sözcüklerle (Mesajın içeriği)

%30’unun Seslerle (Alçak-yüksek ritim, tonlama)

%60’ının Vücut hareketleriyle(beden dili-en çok yüz ifadeleri) gerçekleştiği bilinmektedir.

AİLE İÇİ İLETİŞİM

Aileyi güçlü kılan en önemli özelliklerden birisi üyeler arasındaki açık ve sık iletişimdir. O halde etkili iletişim özelliklerinin ve iletişim becerilerinin geliştirilmesi, doğrudan doğruya aileyi güçlü kılacak bir etkendir.

İLETİŞİM ENGELLERİ VE ÇOCUK ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Emir Vermek, Yönlendirmek

-Ödevlerini yapmak zorundasın.

-Gürültüyü kes.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Korku ya da aktif direnç oluşturabilir.

-Söylenenlerin tersini yapabilir.

-İsyankâr davranabilir.

-Anne-babasına düşmanca duygular besler.

Uyarmak, Tehdit Etmek

-Televizyonun sesini kısmazsan pişman olursun.

-Dayak yemek istemiyorsan onu yapmazsın.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Korku, boyun eğme gibi tutumlar oluşturabilir.

-Söylenenlerin gerçekten yapılıp yapılmayacağını denemesine yol açabilir.

-Gücenme, kızgınlık ve isyankârlığa neden olabilir.

Ahlak Dersi Vermek

-Öğretmenine teşekkür etmeliydin.

-Büyükler konuşurken sözü kesilmez.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğa otoritenin gücünü anımsatır.

-Suçluluk duygusu oluşturabilir.

-Çocuğun kendini savunmasına neden olabilir.

Öğüt Vermek, Çözüm ve Öneri Getirmek

-Bence sen başka çocuklarla arkadaşlık et.

-Neden yatağını düzeltmiyorsun?

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Yetersizlik duygusu oluşturabilir.

-Çocuğun sorunlarını bütün olarak düşünüp değişik çözüm önerileri geliştirip bunları denemesini engelleyebilir.

-Bağımlılık ya da direnme oluşturabilir.

-Çocukta anne-babasının kendini anlamadığı duygusunu oluşturabilir.

Mantık yoluyla inandırmak, Tartışmak

-Evet ama kardeşin henüz çok küçük.

-Gerçek şu ki arkadaşın çok haklı.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğun karşı koymasına ve savunucu bir tutum içine girmesine yol açabilir.

-Çocuğun anne-babasıyla iletişimini kesmesine neden olabilir.

Yargılamak, Eleştirmek, Suçlamak

-Doğru düşünmüyorsun.

-Çok tembelsin.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğun benlik saygısını zedeleyebilir.

-Çocuğun da anne babasını eleştirmesine ve karşılık vermesine neden olabilir.

Övmek, Aynı Düşüncede Olmak, Teşhis Koymak

-Çok akıllısın.

-Bence harika şiir okuyorsun.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğa anne-babasının beklentilerinin çok yüksek olduğunu ima eder.

-Çocuğun rahatsız olmasına ve utanmasına neden olabilir.

-Çocuğu övgüye bağımlı hale getirir.

Ad Takmak, Alay Etmek      

-Hey koca bebek yaramazlık yapmaya utanmıyor musun?

-Hadi sende sulu göz.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğun kendisinin kötü olduğunu düşünmesine yol açabilir.

-Çocuğun sevilmediğini düşünmesine ve kendini değersiz hissetmesine neden olabilir.

Yorumlamak, Analiz Etmek, Tanı Koymak

-Aslında sen biraz arkadaşını kıskanıyorsun.

-Kardeşine kızıyorsun.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Yanlış anlaşılma endişesiyle çocuk iletişimini kesebilir.

-Başarısızlık ve yetersizlik duygusu hissedebilir.

Güven Vermek, Desteklemek

-Hadi biraz neşelen.

-Aldırma, düzelir, boş ver.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğun kendini anlaşılmamış hissetmesine neden olabilir.

-Yaşadığı duyguların anne-babası tarafından umursanmak istenmediği mesajını iletebilir.

İncelemek,  Araştırmak, Soruşturmak

-Bunu sana kim söyledi?

-Okula gitmeyeceksen ne yapacaksın?

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğa soruların nedeni açıklanmadığından korku ve kaygı oluşturabilir.

-Çocuğun konuşma özgürlüğünü zedeleyebilir.

Konuyu Değiştirmek, Alaya Almak, Şakaya Vurmak, Oyalamak

-Bu konuyu unut gitsin.

-Sen neden dünyayı yönetmiyorsun.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Çocuğa anne-babasının kendisiyle ilgilenmedikleri, saygı duymadıkları ya da kabul etmedikleri mesajını iletebilir.

-Duygu ve düşünceleri ile alay etmek çocuğu incitebilir.

ANNE-BABA TUTUMLARI

1-AŞIRI KORUYUCU/KOLLAYICI ANNE-BABA

Bu tarz tutumu benimseyen anne-baba sürekli çocuğa müdahale eder. Aşırı koruyucu ve verici davranışlar söz konusudur. Çocuğa bir bebek gibi davranılır. Çocuk anne-baba tarafından ‘sen yapamazsın, daha küçüksün’ gibi engellemelerle karşılaşır. Çocuğun kendini tanımasını ve yapabileceklerini fark etmesini engelleyen bir anne-baba tutumudur.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Aşırı bağımlı, özgüveni gelişmemiş bir yapıya sahip olur.

-Sosyal gelişimi zedelenir.

-Oyunlarda yer alabilmek için kaba kuvvet uygular.

-Tek başına kararlar alamaz.

2-AŞIRI BASKICI VE OTORİTER ANNE-BABA

Bu tarz tutumu benimseyen anne-babalar sürekli baskıcı bir tutum içerisindedirler. Çocuktan kendilerine itaat etmelerini beklerler. Aile içinde korku hakimdir ve çocuk korku ile büyür. Ailede yüksek baskı ve katı disiplin olduğundan çocuklarda kendini kabul etme zorlaşır, uyumsuzluk görülür.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Uyumsuz, saldırgan bir yapıya sahip olur.

-Olumsuz tutum ve davranışlarını arkadaşlarına yansıtır.

3-AŞIRI HOŞGÖRÜLÜ ANNE-BABA

Bu anne-baba tutumunda aşırı hoşgörü ve düşkünlük vardır. Evde patron çocuktur ve her dediği yapılır. Bu tutumla yetişen çocuklarda doyumsuzluk ve bir iç boşluk vardır. Kuralsızlığa alışırlar. Bencil, sorumsuz, kırılgan, her dediğinin anında olmasını isteyen ve sabırsız olabilirler. Sosyal ortama girdiğinde ve her dediğinin olmadığını gördüğünde hayal kırıklığına uğrar. Kendi içine çekilebilir ya da saldırgan olabilirler. Her istediklerini yaptırmayı alışkanlık haline getirir ve zamanla kural tanımazlar.

4-MÜKEMMELİYETÇİ ANNE-BABA

Mükemmeliyetçi tutumda anne baba her şeyin en iyisini çocuğundan bekler. Kendi gerçekleştiremediği yaşantıları çocuğunun gerçekleştirmesini ister ve çocuk olduğu gibi kabul edilmez. Aile, bedensel ve zihinsel yönden beklentileri karşılaması için çocuğu kapasitesinin çok üstünde eğitimlere tabii tutar. Çocuğa bütün çocukça davranışlar yasaklanır. Arkadaş seçimi de aileye aittir.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Aşırı titiz ya da tam tersi dağınıktır.

-Arkadaşları sayısı sınırlıdır.

-Sabit fikirlidir.

-Başarısızlığa tahammül edemez, en ufak bir başarısızlıkta kendini suçlar.

5-İLGİSİZ ANNE-BABA

Çocuğun davranışları karşısında ilgisiz ve vurdumduymaz davranışlar sergileyen anne babalardır. Bu tip aileler için çocuğun varlığı ile yokluğu belli değildir. Bu gruba giren anne babalar genellikle hoşgörü ile boş vermeyi birbirine karıştırmaktadırlar. Çocuk anne babayı rahatsız etmediği müddetçe,  çocukla ilgili problem yoktur, eğer çocuk anne babayı rahatsız ederse o zaman çocuk ile ilgili gündem oluşur. Bu gündem daha çok şikâyetlerle doludur. Bu tip ailelerde çocuk fiziksel ve duygusal yalnızlığa itilmektedir. Çocuğun hareketlerinin görmezlikten gelinerek dışlanması söz konusudur. Anne, baba, çocuk arasında iletişim kopukluğu vardır. Ailenin çocuğa tepkileri düşük seviyededir.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Saldırgan davranışlar sergiler, özgüven problemi yaşar.

-Sözlü iletişim yetersizliğinden dolayı dil gelişiminde gecikme, konuşma bozuklukları olabilir.

-Hayattan ve kendisinden bir beklentisi yoktur.

6-TUTARSIZ ANNE-BABA

Çocuğun belirli bir davranışı anne baba tarafından farklı yorumlanır. Anne babalar aynı davranışı kimi zaman normal karşılarken kimi zamanda cezalandırabilirler. Bu durum daha çok anne veya babanın o anki psikolojik durumu ile ilintilidir. Anne veya baba yorgunsa,  başka zaman normal olan davranış o an için yapılmaması gereken bir davranıştır. Bu durumda çocuk neyin doğru neyin yanlış olduğunu anlayamamaktadır. Tutarsız anne baba tutumlarını içeren bir diğer tutum ise, anne için doğru olan bir şeyin baba için yanlış olması veya tam tersi durumun oluşmasıdır. Anne ve baba farklı disiplin anlayışı geliştirebilirler. Anne ve baba mutlaka aynı görüşe sahip olmalıdır, biri olumsuz davranışı hoş görüp diğeri ceza uygulamamalıdır. Baba çocuğa bir suç işlemesi sonucunda bir ceza verdiğinde anne hemen annelik şefkati ile çocuğunu kucaklayıp sevmemelidir.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Aşırı isyankâr, kaygılı, güvensiz, tutarsız bir kişiliğe sahip olur.

-Herhangi bir konuda karar vermekte güçlük yaşar.

7-DEMOKRATİK ANNE-BABA

 

Çocuk belirli sınırlar içinde özgürdür. Eğer aile ortamı çocuğa kendi benliğini, kimliğini duygu ve düşüncelerini anlatma özgürlüğü veriyorsa çocuk sağlıklı biçimde olgunlaşır. Bu tarz tutum sergileyen aile ortamında sevgi, saygı, hoşgörü, sorumluluk duyguları hakimdir.

Çocuk Üzerindeki Etkileri

-Sosyalleşmiş, işbirliğine açık, arkadaş canlısı ve duygusal, yaratıcı ve bağımsız, arkadaşlarına, ailesine saygı duyan, kendine ve arkadaşlarına güvenen bir yapıya sahip olur.

-Sosyal açıdan dengeli ve mutludur.

-Sorumluluklarının farkındadır.

ETKİLİ BİR AİLE İÇİ İLETİŞİM ORTAMI İÇİN NELER YAPABİLİRSİNİZ?

1-Aile içinde her zaman sevgi, saygı, güven, sorumluluk duygularını ön planda tutun.

2-Sorunlarınızı şiddetle değil konuşarak çözmeye çalışın.

3-Kurallar belirleyin ve bu kurallara evin içinde herkesin uymasını sağlayın.

4-Çocuğunuzu dinleyin. Dinlendiğini gören çocuk kabul edildiğini, dolayısıyla sevildiğini düşünür. Çocuğunuzla konuşurken göz kontağı kurun.

5-Çocuklarınızı başka çocuklarla kıyaslamayın.

6-Çocuklarınıza davranışlarınızla ve sözlerinizle iyi bir model olun.

7-Eşinize ve çocuklarınıza zaman ayırın, birlikte yapacağınız etkinlikler düzenleyin.

                                                                                     Alper KAMA

Psikolojik Danışman/Rehber Öğretmen

Yorumlar
Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner39